USA chcą przywrócenia ceł na stal i aluminium – skutki dla Polski i UE

Administracja Stanów Zjednoczonych zapowiedziała przywrócenie ceł na import stali i aluminium. Chociaż decyzja ta ma znaczenie dla całego rynku europejskiego, jej bezpośredni wpływ na polski eksport będzie ograniczony. Inaczej wyglądają dla naszego kraju skutki pośrednie.

Eksport stali i aluminium z Polski i UE do USA w latach 2018–2023

W 2023 r. eksport wyrobów objętych cłami z Polski do USA wyniósł 207 mln EUR, co stanowiło zaledwie 2 proc. polskiego eksportu do USA i 0,07 proc. całkowitego eksportu naszego kraju. Pomimo ceł, wprowadzonych przez administrację Donalda Trumpa w 2018 r., eksport ten stopniowo rósł, a po ich zawieszeniu przez Joe Bidena – nabrał jeszcze większego tempa, podwajając się do 2023 r.

Podobna sytuacja dotyczy całej Unii Europejskiej. Wartość eksportu stali i aluminium objętych cłami z UE do USA w 2023 r. wyniosła 11,5 mld EUR, co odpowiadało 2 proc. całkowitego eksportu do Stanów Zjednoczonych oraz 0,4 proc. łącznego eksportu UE do państw trzecich. Po wprowadzeniu ceł w 2018 r. eksport unijny nieznacznie spadł w 2019 r., a następnie załamał się w czasie pandemii. Jednak do 2022 r. wzrastał dynamicznie. W 2023 r. nastąpił ponowny spadek o 5 proc., prawdopodobnie wskutek kryzysu energetycznego wywołanego rosyjską inwazją na Ukrainę.

Znaczenie rynku amerykańskiego dla sektora stalowego UE

Choć udział USA w całkowitym eksporcie unijnej stali i aluminium nie jest duży, rynek ten odgrywa ważną rolę dla gospodarki UE. W 2023 r. eksport do USA stanowił 17 proc. łącznego eksportu unijnego stali i aluminium do państw trzecich i był to najwyższy poziom na przestrzeni ostatnich siedmiu lat. Jednak uwzględniając całkowity eksport wewnętrzny i zewnętrzny UE, udział ten wynosi tylko około 4 proc.

Cła nie wyeliminują całkowicie europejskiego eksportu do USA, lecz mogą zmniejszyć popyt na produkty stalowe i aluminiowe z Europy. Przykład roku 2019 pokazuje, że podobne restrykcje doprowadziły do spadku eksportu unijnego o 3 proc.

Ważne jest zwrócenie uwagi na fakt, że wówczas taryfy na aluminium wynosiły jedynie 10 proc., a lista objętych produktów była krótsza.

Pośrednie skutki dla Polski

Bezpośredni eksport stali i aluminium z Polski do USA ma niewielkie znaczenie dla krajowego sektora – stanowi jedynie 1,3 proc. eksportu polskich wyrobów stalowych i aluminiowych. Najważniejszym czynnikiem, z polskiego punktu widzenia, są europejskie łańcuchy dostaw. Aż 83 proc. polskiego eksportu tych surowców trafia na rynki unijne, a eksport stali i aluminium do UE stanowi niemal 5 proc. wartości eksportu Polski do Unii. Nowe taryfy nie wpłyną zatem bezpośrednio na polski eksport, jednak w długiej perspektywie mogą osłabić popyt na produkty stalowe w Europie, co może przełożyć się na polskich producentów.

Źródło: opracowanie własne PIE na podstawie danych Eurostatu.

Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest możliwość przeniesienia eksportu do Unii przez państwa, które zostaną objęte nowymi taryfami USA – Meksyk, Kanada, Brazylia czy Korea Południowa. Konkurencja na rynku unijnym może wzrosnąć, co pogorszy warunki dla europejskich producentów, w tym polskich firm.

Źródło: Tygodnik Gospodarczy Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE), 13 lutego 2025 r.