Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



    Przez wieki

    Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Małgorzata Kędzierska | 2016-05-12 10:25:33
    polska, historia, europa

    Polska to kraj wielowiekowej, wyjątkowej na mapie Europy, tolerancji religijnej, państwo prawa – „złotej szlacheckiej wolności”; wreszcie miejsce, gdzie uchwalono pierwszą nowoczesną europejską konstytucję (1791).

    Polska pojawiła się na dobre na mapie Europy w 966 r. z chwilą, gdy książę z dynastii Piastów Mieszko przyjął chrzest. Zjednoczywszy wokół swoich Polan okoliczne plemiona, stworzył zaczątki silnego organizmu państwowego. Koronę królewską założył dopiero jego syn Bolesław Chrobry (1025) i w toku walk z sąsiadami – Niemcami, Czechami, oraz pogańskimi jeszcze Prusami i Litwinami – toczył skuteczny bój o ustabilizowanie wciąż płynnych granic.

     

    W 1138 r. Polskę, podobnie jak wiele innych ówczesnych państw, dotknęła klęska rozbicia dzielnicowego. Kraj odrodził się jako jedność dopiero w 1320 r., gdy w Krakowie na króla koronował się Władysław Łokietek, któremu udało się zjednoczyć dwa duże regiony: Małopolskę i Wielkopolskę.

     

    Za ostatniego króla z dynastii Piastów, Kazimierza Wielkiego (zm. 1370), kraj stał się silny i bogaty. Rozwój m.in. gospodarczy w tym okresie był tak wyjątkowy, że do dziś mawia się, że „Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”.

     

    Dalszy rozwój – terytorialny, państwowy i ekonomiczny – przyniosły rządy dynastii Jagiellonów (lata 1386-1572). Polska zawarła unię z Litwą i jako Rzeczypospolita Dwojga Narodów stała się europejskim mocarstwem, sięgającym od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego. Kwitła gospodarka, nasz kraj stał się ważnym dostawcą m.in. zbóż i drewna do borykającej się z brakiem surowców i własnej żywności Europy Zachodniej. W tym okresie, zwanym często polskim „złotym wiekiem”, wielki rozwój osiągnęła też kultura, sztuka i architektura.

     

    Po 1572 r., gdy bezpotomnie zmarł król Zygmunt August, ostatni z Jagiellonów, kolejnych królów powoływano w drodze wyboru, czyli tzw. wolnej elekcji. Przerwanie ciągłości dynastycznej oraz niepokoje wewnętrzne i wzrost wrogiej aktywności u granic spowodowały, że kraj wszedł w trudny okres: wojen ze Szwecją, Turcją i Rosją, osłabienia ekonomii i deficytu skarbu państwa.

     

     

    Trudną sytuację coraz bardziej wycieńczonej wojnami Polski wykorzystali silni sąsiedzi. W 1772 r. Rosja, Prusy i Austria podzieliły między siebie część ziem nie mającego już jak się bronić kraju (tzw. pierwszy rozbiór Polski). Mimo wewnętrznych prób reformy państwa, m.in. uchwalenia nowoczesnej konstytucji (1791), mający mocarstwowe zapędy sąsiedzi nie pozwolili Polsce podnieść się z upadku i w trakcie kolejnych rozbiorów (1793 i 1795) całkowicie zlikwidowali polską państwowość.

     

    Zanim Polska odzyskała niepodległość, minęły 123 lata kolejnych dramatycznych zrywów przeciwko zaborcom. Najpierw był to wieloletni udział polskich legionów w kampanii Napoleona Bonaparte, potem powstania: listopadowe (1830), w 1846 r., w 1848 r., styczniowe (1863). Choć wszystkie te zrywy kończyły się militarną porażką, ogromnymi stratami i represjami wobec patriotów, umacniały jednak poczucie polskości, której – mimo wysiłków zaborców – nigdy nie udało się wykorzenić ze świadomości obywateli.

     

     

    Odzyskanie niepodległości stało się dla Polaków możliwe dzięki skutkom pierwszej wojny światowej (1914-1918). Walczyły w niej, przeciw sobie, Rosja, Austro-Węgry i Prusy; w szeregach wszystkich tych armii znalazły się setki tysięcy Polaków. Polscy żołnierze w armii autro-węgierskiej zyskali możliwość zorganizowania się w odrębną formację, zwaną od nazwiska ich przywódcy Legionami Piłsudskiego. I właśnie to Józef Piłsudski ze swoimi oddziałami wkroczył na ziemie polskie okupowane przez Rosję i Niemcy, przynosząc rodakom nadzieję na niepodległość. Gdy wojna między wielkimi mocarstwami miała się ku końcowi, a Rosją wstrząsnęła rewolucja październikowa, która obaliła rządy caratu, Polacy wykorzystali sprzyjającą chwilę i w listopadzie 1918 r. ogłosili niepodległość. Zanim II Rzeczypospolita na dobre okrzepła, jej obywatele musieli jeszcze walczyć o kształt granic państwa: z Niemcami – m.in. w postaniach śląskich (1919-1921) i z bolszewicką Rosją (1920 r., ze zwycięską Bitwą Warszawską, która w opinii wielu historyków powstrzymała marsz komunistów na Europę).

     

    Okres międzywojenny (do 1939 r.) był dla Polski trudny – młode państwo musiało zaczynać budowę swych zasobów praktycznie od zera. Mimo to udało się ustabilizować finanse i zahamować szalejącą inflację (wprowadzenie złotówki w 1924 r.) oraz wdrożyć program wielkich inwestycji, wśród których znalazły się m.in. budowa portu w Gdyni (od 1922), stworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego (zakładów przemysłu ciężkiego i zbrojeniowego, 1936-39). Niestety, odrodzoną Polskę boleśnie dotknął też światowy wielki kryzys (1929-35), powodując spadek produkcji, wzrost bezrobocia i ubóstwo, szczególnie dotkliwe w środowisku wiejskim i robotniczym.

     

    Ustrój polityczny Polski międzywojennej uległ wyraźnej zmianie w 1926 r. po tzw. przewrocie majowym, gdy państwo zmieniło się z republiki demokratycznej, opartej o parlamentarną wielopartyjność, na kraj prezydencko-autokratyczny, pod rządami tzw. sanacji.

     

     

    1 września 1939 r. na Polskę napadły hitlerowskie Niemcy. Szanse na obronę kraju do czasu spodziewanej pomocy ze strony sojuszników (Anglia, Francja) przekreśliła kolejna agresja – 17 września ze wschodu zaatakowały Polskę wojska sowieckie. Agresorzy podzielili między siebie zdobyte tereny; w obydwu strefach okupacyjnych rozpoczęła się polityka terroru, niewolniczej pracy, represji i prześladowań.

     

     

    Mimo niespotykanej skali tego terroru, na ziemiach okupowanych przez Niemcy powstało polskie państwo podziemne, największe tego typu w Europie, z działającymi w konspiracji administracją, szkolnictwem i siłami zbrojnymi. Rząd Rzeczypospolitej jeszcze w 1939 r. przeniósł się na uchodźstwo – do Francji, a po jej kapitulacji w 1940 r. – do Wielkiej Brytanii. Polscy żołnierze walczyli i w armii francuskiej, i potem w brytyjskiej. Szczególnie sławni stali się polscy lotnicy, którzy w Bitwie o Anglię (VII-X 1940) wykazali się największą ze wszystkich alianckich myśliwców skutecznością walki z niemiecką Luftwaffe (Dywizjon 303).

     

     

    Po agresji Niemców na ZSRR (1941) i odzyskaniu inicjatywy militarnej przez wspieraną przez aliantów Armię Czerwoną (1943) wzrosły szanse na pokonanie nazistów. Dla Polski zaczęła się jednak rysować dramatyczna perspektywa: przywódca ZSRR Józef Stalin zamierzał uczynić z Polski, podobnie jak innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, całkowicie podległy sobie kraj. Tak też się stało po kapitulacji Niemiec w maju 1945 r.

     

     

    Wyniszczony wojną, zrujnowany i – jak już wspomniano wyżej – dotknięty straszliwymi stratami osobowymi kraj dostał się w ręce marionetkowych, sterowanych przez ZSRR władz komunistycznych. Referendum w 1946 r. i wybory parlamentarne w 1947 r. zostały sfałszowane. Przeciwników politycznych prześladowano, zabijano lub więziono; część tzw. żołnierzy wyklętych zeszła do podziemia i walczyła przeciw komunistom w partyzantce aż do lat 60. Stalinowski aparat bezpieczeństwa pozbawił w tym okresie życia co najmniej 7 tys. członków podziemia niepodległościowego.

     

    W powojennej Polsce od 1948 r. faktyczną władzę sprawowała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, a państwo, choć z nazwy było „Rzeczpospolitą Ludową”, było w istocie podporządkowane radzieckiej, stalinowskiej koncepcji budowy socjalizmu i komunizmu. Mimo nielicznych dobrych posunięć nowej władzy, do jakich można zaliczyć reformę rolną (choć oznaczała ona napiętnowanie i pozbawienie praw dotychczasowych właścicieli gruntów), elektryfikację kraju i powszechność edukacji, w kraju wdrożono też wszystkie „sztandarowe” mechanizmy sowieckiej władzy totalitarnej: kult jednostki, wszechwładne rządy aparatu bezpieczeństwa, upaństwowienie wszelkiego możliwego majątku, kolektywizację rolnictwa (ta akurat trafiła na silny opór), walkę z Kościołem katolickim, uderzenie w prywatny handel, propagandę i ograniczenie praw człowieka. Rozwijał się przemysł, ale przede wszystkim ciężki i zbrojeniowy, technologie były przestarzałe, a wiele produktów w ramach „bratniej pomocy” trafiało do ZSRR, zamiast na wciąż borykający się z niedoborami krajowy rynek.

     

    Polacy nie pogodzili się z rosyjską okupacją (na terenie Polski ustanowiono garnizony wojsk radzieckich, formalnie w ramach sojuszu - tzw. Układu Warszawskiego). Już w 1956 r. w Poznaniu doszło do pierwszych krwawo stłumionych wystąpień przeciw władzy; następne miały miejsce w 1968 i 1970 r. W latach 70. zaczęła rozwijać się opozycja, a jej siła wzrosła niezwykle po wyborze Polaka – Karola Wojtyły na papieża w 1978 r. i jego wizycie w ojczyźnie rok później.

     

    Latem 1980 r. w kraju wybuchły strajki – w reakcji na podwyżki cen mięsa i wędlin, wprowadzone przez ówczesną ekipę rządzącą Edwarda Gierka. Po raz pierwszy pojawił się postulat nowych wyborów do oficjalnych związków zawodowych. W sierpniu zaczęły się strajki na wybrzeżu, gdzie wciąż żywa była pamięć stłumionych krwawo przez władze protestów w grudniu 1970 r. Strajk w Stoczni Gdańskiej zorganizowali działacze Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża - opozycyjnej, nielegalnej organizacji utworzonej w 1978 r. Jednym ze współzałożycieli WZZ był Lech Wałęsa.

     

    Pierwsze porozumienie między stroną rządową i strajkującymi podpisane zostało 30 sierpnia w Szczecinie. Strajki obejmowały już wówczas ok. 700 zakładów; brało w nich udział ok. 750 tys. osób. Władze zgodziły się na postulaty strajkujących, w tym na nowe związki zawodowe. Tak rodził się Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” - został on zarejestrowany przez sąd 10 listopada i wkrótce liczył 10 mln członków.

     

    Demokratyzację kraju przerwał przewodniczący Rady Państwa gen. Wojciech Jaruzelski, który 13 grudnia 1981 r. wprowadził w Polsce stan wojenny. „Solidarność” została zawieszona, a w październiku 1982 roku - zdelegalizowana. Nastąpił okres prześladowań opozycji i działalności podziemnej.

     

    5 grudnia 1983 r. Komitet Noblowski poinformował o przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla Lechowi Wałęsie - „w uznaniu jego działań na rzecz wolności i demokracji w Polsce”.

     

    Żelazna kurtyna zaczęła ponownie kruszyć się w 1989 r. W lutym tego roku doszło do negocjacji przedstawicieli władz PRL, opozycji solidarnościowej oraz strony kościelnej. Wynegocjowano wtedy, że w czerwcu odbędą się pierwsze częściowo wolne wybory do Sejmu i całkowicie wolne – do Senatu. Komuniści oddawali władzę.

     

    4 czerwca 1989 r., w dniu wyborów, kandydaci Komitetu Obywatelskiego Solidarność uzyskali wszystkie możliwe do zdobycia mandaty do Sejmu; zwyciężyli też w wyborach do Senatu. Konsekwencją wyborów był upadek komunizmu i przemiany polityczne nie tylko w Polsce, ale również w całej Europie Środkowo-Wschodniej.

     

    W 1990 r. odbyły się w Polsce pierwsze wolne, powszechne wybory prezydenckie. Zwyciężył w nich Lech Wałęsa.

     

    W 1999 r. Polska wstąpiła do NATO - razem z Czechami i Węgrami. Wcześniej z kraju wycofano wojska rosyjskie.

    c-48

     

    W 2004 r. nasz kraj stał się członkiem Unii Europejskiej.

     

    W kwietniu 2010 r. w katastrofie lotniczej koło Smoleńska zginął prezydent Polski Lech Kaczyński i jego małżonka Maria, a także 94 osoby polskiej delegacji, w tym załoga samolotu.

     

    W 2014 r. wieloletni premier Polski Donald Tusk, b. szef Platformy Obywatelskiej - partii o solidarnościowym rodowodzie – został wybrany na przewodniczącego Rady Unii Europejskiej.

     

    W tym samym roku w międzynarodowym rankingu dobrostanu think tanku Legatum Institute, biorącym pod uwagę rozwój gospodarczy i społeczny, wolność jednostki i bezpieczeństwo, Polska awansowała na 31. miejsce. W trzecim kwartale tego roku Polska miała najwyższy wzrost PKB w Unii Europejskiej.

     

    Polska znana jest na świecie przede wszystkim za sprawą papieża Jana Pawła II (Karola Wojtyły, 1920-2005), wybranego w 1978 r. jako pierwszego po 455 papieża nie pochodzącego z Włoch oraz za sprawą Lecha Wałęsy (ur. 1943) – słynnego „elektryka z wąsami”, w 1980 r. przywódcy strajku i opozycyjnego wobec komunistycznej władzy związku zawodowego „Solidarność”, a potem prezydenta państwa (1990-1995).

     

    Inne skojarzenia dotyczące Polski wiodą do wybitnego kompozytora Fryderyka Chopina (1810-1849) czy bohatera walk o niepodległość Polski i USA Tadeusza Kościuszki (1746-1817). Wielu osobom na całym świecie, które zetknęły się z dziejami Polski, historia naszego kraju kojarzy się z militarnymi zrywami o odzyskanie niepodległości w XVIII, XIX i na początku XX wieku, a potem wygraną wojną z bolszewikami (Bitwa Warszawska 1920), bohaterską, choć przegraną wojną obronną po napaści Niemiec i ZSRR w 1939 r., wieloletnią okupacją niemiecką, Holokaustem, powstaniem w getcie warszawskim (1943 r.) i powstaniem warszawskim (1944).

     

     

    Podczas II wojny światowej Polska poniosła relatywnie najwyższe straty spośród wszystkich państw - w latach 1939-1945 łączne straty śmiertelne ludności polskiej pod okupacją niemiecką wyniosły ponad 2,7 mln, do tego dochodzi 2,7-2,9 mln polskich Żydów, zamordowanych przez Niemców m.in. w obozach śmierci.

     

    Historię Polski naznaczyły wojny, militarne zrywy, powstania, np. warszawskie. Droga do wolności prowadziła przez śmierć i cierpinie wielu pokoleń Polaków.

     

    Grzegorz Matuszewski PAP





    Wybrane
    oferty polskich przedsiębiorstw

    Work trousers Jordan

    Composition of the material 65% polyester 35% cotton, weight 280. Reinforced knees with the possi...
    Polska - WĘGRÓW 2021-09-15 Dodał: Paula Zdunek Media i reklama, Budownictwo, Produkcja mebli, Produkcja pozostałych maszyn, Produkcja metalowych wyrobów gotowych Zobacz ofertę

    Work trousers Jordan

    Composition of the material 65% polyester 35% cotton, weight 280. Reinforced knees with the possi...
    Polska - WĘGRÓW 2021-09-15 Dodał: Paula Zdunek Media i reklama, Budownictwo, Budownictwo i architektura, Ochrona środowiska, Produkcja mebli Zobacz ofertę

    Leather Gloves Tokyo

    Our soft grain Leather Driving Gloves to provide protection during a variety of activities incl...
    Polska - WĘGRÓW 2021-09-15 Dodał: Paula Zdunek Handel, Transport i logistyka, Budownictwo, Energia i surowce odnawialne, Meble Zobacz ofertę

    Zobacz więcej ofert